کرم کبد گوسفند چیست و طی چه مراحلی بالغ می شود؟

کرم کبد گوسفند

کرم کبد گوسفند نوعی انگل به شمار می رود که می تواند انسان را نیز درگیر و بیمار کند. همین موضوع شناخت و پیشگیری از این بیماری را ضروری ساخته است. از این رو مقاله پیش رو به بررسی و تشریح این عامل بیماری زا درانواع دام زنده پرداخته است.    

کرم کبد گوسفند  

کرم کبد گوسفند، نوعی انگل است که با نام فاسیولا نیز خوانده می شود. تخم این انگل در بدن گوسفند زنده میزبان شکل گرفته و از طریق مدفوع به محیط دفع می شود. این تخم ها در صورت راهیابی به آب شیرین و گذشت دوازده هفته به کرم نوزاد تبدیل می شود.

مراحل رشد انگل فاسیولا به شرح زیر می باشد: 

  • تخم  
  • میراسیدیوم؛ موجودی مژه دار  
  • اسپروفیت؛ دارای حلزون و لارو کامل تر  
  • سرکر؛ خروج انگل از حلزون  
  • متاسرکر؛ ایجاد پوشش سخت و مقاوم به دور سرکر و حرکت به سمت کناره های برکه   
  • کرم بالغ فاسیولا؛ متلاشی شدن پوشش سخت اطراف به دلیل قرارگیری در معده یا روده حیوانات یا انسان ها
  • شروع تغذیه انگل از بافت های بدن  

مشخصات ظاهری کرم فاسیولا

  • شکل برگ مانند  
  • اندازه سه و نیم سانتیمتری  
  • دارای دو بادکش در بخش شکم و دهان  
  • بدن پوشیده از کوتیکول خاردار  
  • فاقد مخرج  
  • وجود نقص در سیستم گوارشی  
  • پر پیچ و خم بودن رحم  
  • منشعب بودن تخمدان 
  • منشعب بودن بیضه ها  
  • نحوه عملکرد کرم کبد گوسفند   

نحوه عملکرد کرم فاسیولا

متاسرکر ها بعد از تشکیل به کناره های نحرها و برکه های آب رفته و جای می گیرند. به این ترتیب استفاده از آب و یا گیاهان آلوده راهی برای ورود این انگل به بدن انسان ها و حیوانات گیاه خوار باز می کند. متاسرکر بلافاصله بعد از ورود به بدن و قرارگیری در معده یا روده، پوشش سخت خود را از دست می دهد. انگل ها در این مرحله به کرم بالغ فاسیولا تبدیل می شوند. این کرم ها تغذیه خود را از بافت و سلول های پارانشیم کبدی و مجرای صفرا آغاز کرده و پیش می روند. در نتیجه خونریزی از این مجاری شکل گرفته و فرد دچار کم خونی می شود. البته کبد تنها بافت هدف حمله این کرم نیست؛ بلکه سایر اعضا و اندام های داخلی از قبیل طحال، لوزالمعده، معده، طحال، عروق خونی، ریه، آپاندیس و … نیز ممکن است دچار مشکل شوند.  

علائم ابتلا به کرم کبد گوسفند 

بروز علائم بیماری انگلی کرم کبد تا حد زیادی وابسته به تعداد کرم های راه یافته به بدن دارد. بازه زمانی به دست آمده برای بروز علائم، حداقل 6 هفته و حداکثر 2 ماه می باشد. این مشخصه ها عبارتند از:

  • کهیر زدن   
  • شکم درد
  • عرق شدید  

نحوه تشخیص بیماری کرم کبد گوسفند 

برای تشخیص این بیماری می توان از آزمایش خون و یا انگل شناسی استفاده کرد. در آزمایش اصلی که همان انگل شناسی است، مدفوع بررسی شده و کرم های موجود در آن تشخیص داده می شود. تشخیص بیماری با آزمایش خون نیز امکان پذیر است؛ زیرا موارد زیر در خون قابل بررسی است: 

  • افزایش لوکوسیت ها تا 40-10 هزار مورد در میلیمتر مکعب  
  • کاهش هموگلوبین خون و کم خونی  
  • افزایش ائوزنیوفیلی تا 0.5