گاو نژاد سیستانی با چه مشکلاتی دست و پنجه نرم می کند؟

گاو-نژاد-سیستانی

مقاله پیش روی شما به معرفی گاو نژاد سیستانی و ویژگی های آن اختصاص دارد. مطالعه این مطلب در زمینه شناخت این نژاد بومی و باستانی ایران زمین مفید خواهد بود. پس ما را تا پایان همراهی کنید.  

گاو نژاد سیستانی

گاو سیستانی، یکی از شاخص ترین و بهترین نژادهای بومی ایران به شمار می رود. این نژاد گوشتی از تیره گاو های “زبو” است که خواستگاه آن به “سیستان” و قدمت آن به پنج هزار سال پیش بازمی گردد. تایید این موضوع، آثار و شواهد به دست آمده از این موجودات توسط باستان شناسان در شهر سوخته است.

آثار به دست آمده شامل پیکره سنگی این نوع گاو می باشد که از لاجورد ساخته شده است. قدمت این پیکره به دو هزار و پانصد سال پیش از میلاد مسیح بازمی گردد. به همین دلیل گاو نژاد سیستانی به عنوان یک نژاد باستانی در ایران شناخته می شود.

شاخص ترین ویژگی های گاو نژاد سیستانی

مهم ترین ویژگی های گاو نژاد سیستانی عبارتند از:

  • وجود کوهان   
  • سر بیضی شکل 
  • وجود غبغب های آویزان
  • تولید شیر با چربی بالا (هفت درصد)   
  • توانایی تغذیه با علف هایی که درصد فیبر بالایی دارند.    
  • مقاومت بالای بدن در برابر انواع عوامل بیماری زا از جمله تب برفکی   
  • تولید گوشت لذیذتر در مقایسه با سایر نژادها؛ به دلیل درصد چربی بیشتر موجود در آن    
  • اغلب دارای رنگ سیاه؛ گاوهای دارای رنگ سیاه، شیر بیشتر و سایر رنگ ها، گوشت بیشتری دارند.    
  • مقاومت بالای بدن در برابر آب و هوای سخت و خشن منطقه سیستان که همواره با کم آبی و طوفان گرد و خاک یا شن همراه است.
  • درصد تولید گوشت بسیار بالاتر از سایر نژادها (1300-1200 گرم در روز)؛ به نحوی که شصت درصد از لاشه آن را گوشت تشکیل می دهد.    
  • رفتار نیمه وحشی؛ عامل اصلی این رفتار، علاقه شدیدی است که بین گاو و گوساله وجود دارد. تمایل حیوان به زندگی گروهی نیز در این رفتار بی تأثیر نیست. به همین دلیل عکس العمل های سخت و خشن گاو در زمان واکسیناسیون، شیردوشی، تغذیه و …، کاملا طبیعی است.    

مشکلات پیش روی گاو سیستانی     

خصوصیات مثبتی که در این گاو وجود دارد، آن را به یک سرمایه و میراث ملی بدل کرده است. اما متأسفانه جمعیت این نژاد در دهه گذشته و تحت تأثیر خشکسالی های منطقه سیستان، کاهش شدیدی را تجربه کرده است.

علوفه های این منطقه به دلیل نبود آب کافی به طور کلی از بین رفته و تغذیه این گاوها با مشکل روبرو شده است. از طرفی این نوع گاو بنابر جثه بزرگ خود به مقدار زیادی علوفه نیازمند است. به همین دلیل پرورش و نگهداری گاو نژاد سیستانی در منطقه دچار اختلال شده است.

البته مسئولین نیز در این مسئله بیکار ننشسته و برای جلوگیری از انقراض این نژاد غنی، به فکر راه چاره بوده هستند. یکی از راهکارهای عملیاتی شده، انتقال و پرواربندی برخی از این گاوها در مناطق و شهرهای دارای علوفه با کیفیت است. استفاده از گیاهان قابل رویش در زمان خشکسالی و همچنین زائده های درختان خرما و موز برای تغذیه راهکار دیگری است که می تواند مانع از کاهش جمعیت  گاوها در این منطقه شود. 

موارد استفاده از گاو سیستانی

درمورد استفاده از گاو سیستانی، شواهد و قرائن نشان می دهد که این نژاد در گذشته فقط برای تولید گوشت و شیر مورد توجه نبوده؛ بلکه در سواری دادن و انجام کارهای کشاورزی از قبیل بارکشی و خرمن کوبی نیز کاربرد داشته است.